Przez infradźwięki można uwierzyć w duchy

Stres i drażliwość, spowodowane ekspozycją na dźwięki zbyt niskie, by dały się „normalnie” słyszeć, mogą wyjaśniać domniemane zjawiska paranormalne – informują na łamach „Frontiers in Behavioral Neuroscience” autorzy niewielkiego badania.

Infradźwięki to dźwięki o bardzo niskiej częstotliwości (poniżej 20Hz), których ludzie zazwyczaj nie słyszą. Źródłem infradźwięków mogą być zjawiska naturalne, takie jak wiatr, burze, trzęsienia ziemi czy fale morskie, albo działanie człowieka - ruch uliczny, sprężarki, wentylatory czy turbiny wiatrowe.

Niektóre zwierzęta, na przykład słonie, hipopotamy, wieloryby, żyrafy i aligatory, wykorzystują te daleko rozprzestrzeniające się dźwięki do komunikacji, inne ich unikają. 

Zjawiskiem tym zajęli się też naukowcy z Kanady, obejmując badaniami niewielką grupę 36 osób. Podczas eksperymentu siedziały one samotnie w pokoju, podczas gdy odtwarzana była uspokajająca lub niepokojąca muzyka. W przypadku połowy uczestników ukryte subwoofery odtwarzały infradźwięki o częstotliwości 18 Hz.

Odeszli w ostatnich dniach… Gdzie szukać pomocy medycznej w długi weekend

Po wysłuchaniu muzyki uczestników poproszono o opisanie odczuć, ocenę emocjonalną muzyki oraz o to, czy ich zdaniem infradźwięki są obecne. Przed i po wysłuchaniu muzyki pobrano również próbki śliny.

Jak się okazało, poziom kortyzolu w ślinie uczestników był wyższy, jeśli słuchali infradźwięków. Zgłaszali również, że czuli się bardziej drażliwi i mniej zainteresowani, a muzyka wydawała się smutniejsza. Nie byli jednak w stanie stwierdzić, że słuchają infradźwięków.

„Infradźwięki są wszechobecne w codziennym otoczeniu, występując w pobliżu systemów wentylacyjnych, ruchu ulicznego i maszyn przemysłowych” – powiedział bioracy udział w badaniu prof. Rodney Schmaltz z MacEwan University (Kanada). - „Wiele osób jest narażonych na ich działanie, nie zdając sobie z tego sprawy. Nasze odkrycia sugerują, że nawet krótka ekspozycja może zmienić nastrój i podnieść poziom kortyzolu, co podkreśla wagę zrozumienia, jak infradźwięki wpływają na ludzi w rzeczywistych warunkach. Wyobraźmy sobie wizytę w rzekomo nawiedzonym budynku. Nasz nastrój ulega zmianie, czujemy się pobudzeni, ale nie widzimy ani nie słyszymy niczego niezwykłego. W starym budynku istnieje duże prawdopodobieństwo obecności infradźwięków, szczególnie w piwnicach, gdzie starzejące się rury i systemy wentylacyjne wytwarzają drgania o niskiej częstotliwości. Gdyby powiedziano nam, że budynek jest nawiedzony, moglibyśmy przypisać to pobudzenie czemuś nadprzyrodzonemu. W rzeczywistości mogliśmy po prostu zostać narażeni na infradźwięki”.

„To badanie sugeruje, że organizm może reagować na infradźwięki, nawet gdy nie jesteśmy w stanie ich świadomie usłyszeć” – wskazał Schmaltz. - „Uczestnicy badania nie byli w stanie wiarygodnie stwierdzić, czy infradźwięki są obecne, a ich przekonania na temat ich obecności nie miały zauważalnego wpływu na poziom kortyzolu ani nastrój”.

„Zwiększona drażliwość i wyższy poziom kortyzolu są ze sobą naturalnie powiązane, ponieważ gdy ludzie czują się bardziej rozdrażnieni lub zestresowani - poziom kortyzolu ma tendencję do wzrostu, co jest częścią normalnej reakcji organizmu na stres” – zaznaczył Kale Scatterty, pierwszy autor badania. - „Jednak ekspozycja na infradźwięki miała wpływ na oba te zjawiska, wykraczający poza tę naturalną zależność”.

Wyniki badania wskazują, że ludzie potrafią wyczuwać infradźwięki, ale nie je rozpoznawać, choć mechanizm tego zjawiska pozostaje niejasny. Sugerują również, że konieczne może być zbadanie, czy długotrwała ekspozycja na infradźwięki może wpływać na zdrowie poprzez stale podwyższony poziom kortyzolu i problemy z samopoczuciem.

„Podwyższony poziom kortyzolu pomaga organizmowi reagować na bezpośrednie czynniki stresujące, wywołując stan czujności” – podkreślił prof. Trevor Hamilton z MacEwan University, autor korespondencyjny publikacji. - „Jest to reakcja ewolucyjnie adaptowana, która pomaga nam w wielu sytuacjach. Jednak długotrwałe uwalnianie kortyzolu nie jest korzystne. Może prowadzić do różnych schorzeń fizjologicznych i wpływać na zdrowie psychiczne”.

Aby w pełni zrozumieć, jak infradźwięki wpływają na ludzkie emocje i zachowanie, potrzebne będą dalsze badania z udziałem większej, bardziej zróżnicowanej grupy uczestników.

„To badanie było pod wieloma względami pierwszym krokiem w kierunku zrozumienia wpływu infradźwięków na ludzi” – zastrzega Scatterty. - „Do tej pory testowaliśmy tylko określoną częstotliwość. Może istnieć o wiele więcej częstotliwości i kombinacji, które mają swoje własne, zróżnicowane skutki. Zebraliśmy również jedynie subiektywne relacje dotyczące odczuć uczestników po ekspozycji, nie obserwując bezpośrednio ich reakcji w trakcie badania”.

„Pierwszym priorytetem byłoby przetestowanie szerszego zakresu częstotliwości i czasu ekspozycji” – dodał Schmaltz. - „Infradźwięki w rzeczywistych warunkach rzadko są pojedynczym, czystym tonem i nie wiemy jeszcze, jak różne częstotliwości lub ich kombinacje wpływają na nastrój i fizjologię. Jeśli te wzorce staną się wyraźniejsze, wyniki mogą ostatecznie posłużyć do opracowania przepisów dotyczących hałasu lub standardów projektowania budynków. Jako osobę badającą pseudonaukę i dezinformację, uderza mnie fakt, że infradźwięki wywołują rzeczywiste, mierzalne reakcje bez żadnego widocznego ani słyszalnego źródła. Dlatego następnym razem, gdy coś będzie się wydawać niewytłumaczalnie nie tak w piwnicy lub starym budynku, rozważ, że przyczyną mogą być wibrujące rury, a nie niespokojne dusze”.

Paweł Wernicki (PAP)